Giờ vào lớp, ông Perbôni
chưa có đấy, ba bốn cậu đang thi nhau chế giễu anh Crôtxi khốn nạn - tức
là cậu bé tóc vàng, tay liệt, con bà bán hoa quả. - Họ lấy thước đánh
cậu, lấy vỏ hạt dẻ ném cậu, họ gọi cậu là con quỉ què và mếu máo giả
cách làm người liệt tay. Ngồi trơ một mình ở đầu ghế, cậu thẹn thùng và
đưa mắt nhìn người nọ, người kia như để van lơn họ khỏi hành hạ mình.
Được thể, bọn học trò càng làm già. Cậu phẫn uất quá, máu đưa lên cổ và
phát run người. Thình lình, Phranti, một đứa học trò mặt xấu như khỉ,
đứng lên ghế, khuỳnh hai cánh tay như người khoác hai cái giỏ, bắt chước
bộ tịch mẹ cậu Crôtxi những khi đứng đợi con ở cửa trường. (Đã mấy hôm
nay, bà không đến đón con vì bị ốm). Coi tấn tuồng câm ấy học trò cười
ầm cả lên. Crôtxi điên tiết, vồ ngay lọ mực trước mặt ném Phranti,
Phranti né mình, lọ mực trúng giữa ngực ông Perbôni ở ngoài bước vào.
Mọi người hết vía, chạy trốn về chỗ và ngồi im thin thít.
Thầy giáo lên bục cau mày hỏi : _ Ai ném lọ mực ?
Chẳng ai hé răng. Thầy gắt : _ Ai ? Ai ném ?
Lúc ấy bị kích thích vì lòng thương bạn, anh Garônê đứng dậy nói quả quyết : _ Thưa thầy, con.
Thấy mọi người sửng sốt về câu trả lời ấy, thầy hiểu ngay và ôn tồn nói : _ Không. Không phải con.
Xong thầy lại nói : _ Ai trót dại đứng lên thú nhận, ta sẽ tha.
Crôtxi đứng lên nói : _
Thưa thầy, các anh ấy chọc con, đánh và chửi con... Con mất trí... Con
trót ném... _ Thầy nói tiếp : _ Cho ngồi xuống.
Bây giờ đến lượt những kẻ
sinh sự đứng lên. Bốn anh trong bọn khiêu khích đứng dậy, cúi đầu. _
Thầy mắng : _ Các anh đã vô cớ lăng mạ một người bạn không trêu chọc các
anh. Các anh đã chế giễu một người tàn tật. Các anh đã xúc phạm một đứa
trẻ yếu đuối không tự vệ được. Các anh đã làm một điều hèn hạ đáng xấu
hổ, một điều có thể làm nhơ nhuốc đến phẩm giá của con người, các anh là
những đồ đê tiện ! Nói xong thầy xuống giữa lớp, lại chỗ anh Garônê
ngồi.
Thấy thầy đến, anh cúi đầu.
Ông Perbôni để tay xuống dưới cằm nâng mặt anh lên, nhìn thẳng vào hai
mắt anh và nói : _ Con có một trái tim cao thượng đáng khen ! Anh Garônê
nhân dịp ấy cúi vào tai thầy nói nhỏ mấy câu. Lập tức thầy quay lại chỗ
4 kẻ tội nhân và đột nhiên bảo : _ Thôi ! Tha cho các anh.
Bài làm
1- Giờ vào lớp, ông Perbôni chưa có đấy, ba bốn cậu đang thi nhau chế giễu anh Crôtxi khốn nạn.
THIẾU ĐỨC CUNG KÍNH TÔN TRỌNG KHẨU HÀNH.
2- Tức là cậu bé tóc vàng, tay liệt, con bà bán hoa quả.
NHÂN QUẢ NGHIỆP BÁO TIỀN KIẾP.
3- Họ lấy thước đánh cậu, lấy vỏ hạt dẻ ném cậu, họ gọi cậu là con quỉ què và mếu máo giả cách làm người liệt tay.
THIẾU ĐỨC THƯƠNG NGƯỜI TÀN TẬT.
4- Ngồi trơ một mình ở đầu ghế, cậu thẹn thùng và đưa mắt nhìn người nọ, người kia như để van lơn họ khỏi hành hạ mình.
ĐỨC VAN XIN THÂN HÀNH.
5- Được thể, bọn học trò càng làm già. Cậu phẫn uất quá, máu đưa lên cổ và phát run người.
THIẾU ĐỨC BÌNH TĨNH THÂN HÀNH.
6- Thình lình, Phranti, một đứa học trò mặt xấu như khỉ.
NHÂN QUẢ NGHIỆP BÁO TIỀN KIẾP CHẾ GIỄU (nên đời này mặt xấu như khỉ)
7- Đứng lên ghế, khuỳnh hai
cánh tay như người khoác hai cái giỏ, bắt chước bộ tịch mẹ cậu Crôtxi
những khi đứng đợi con ở cửa trường. (Đã mấy hôm nay, bà không đến đón
con vì bị ốm). Coi tấn tuồng câm ấy học trò cười ầm cả lên.
NHÂN CHẾ GIỄU NGƯỜI THÌ QUẢ KIẾP SAU CÓ THÂN XẤU XÍ TẬT NGUYỀN.
8-Crôtxi điên tiết, vồ ngay lọ mực trước mặt ném Phranti, Phranti né mình, lọ mực trúng giữa ngực ông Perbôni ở ngoài bước vào.
THIẾU ĐỨC BÌNH TĨNH Ý HÀNH THÂN HÀNH.
9- Mọi người hết vía, chạy trốn về chỗ và ngồi im thin thít.
THIẾU ĐỨC KHÔNG SỢ HÃI Ý HÀNH THÂN HÀNH.
10-Thầy giáo lên bục cau mày hỏi : _ Ai ném lọ mực ? Chẳng ai hé răng. Thầy gắt : _ Ai ? Ai ném ?
THIẾU ĐỨC TỈNH TÁO THÂN HÀNH, KHẨU HÀNH.
11-Lúc ấy bị kích thích vì lòng thương bạn, anh Garônê đứng dậy nói quả quyết : _ Thưa thầy, con.
ĐỨC HIẾU SINH DŨNG CẢM THÂN HÀNH, KHẨU HÀNH.
12-Thấy mọi người sửng sốt về câu trả lời ấy, thầy hiểu ngay và ôn tồn nói : _ Không. Không phải con.
ĐỨC THẲNG THẮN KHẨU HÀNH.
13-Xong thầy lại nói : _ Ai trót dại đứng lên thú nhận, ta sẽ tha.
ĐỨC THA THỨ KHẨU HÀNH.
14- Crôtxi đứng lên nói : _ Thưa thầy, các anh ấy chọc con, đánh và chửi con... Con mất trí... Con trót ném...
ĐỨC THÀNH THẬT KHẨU HÀNH.
15-Thầy nói tiếp : _ Cho
ngồi xuống. Bây giờ đến lượt những kẻ sinh sự đứng lên. Bốn anh trong
bọn khiêu khích đứng dậy, cúi đầu.
ĐỨC THÚ TỘI THÂN HÀNH.
16- Thầy mắng : _ Các anh
đã vô cớ lăng mạ một người bạn không trêu chọc các anh. Các anh đã chế
giễu một người tàn tật. Các anh đã xúc phạm một đứa trẻ yếu đuối không
tự vệ được. Các anh đã làm một điều hèn hạ đáng xấu hổ, một điều có thể
làm nhơ nhuốc đến phẩm giá của con người, các anh là những đồ đê tiện !
ĐỨC KHUYÊN RĂN KHẨU HÀNH.
17- Nói xong thầy xuống
giữa lớp, lại chỗ anh Garônê ngồi. Thấy thầy đến, anh cúi đầu. Ông
Perbôni để tay xuống dưới cằm nâng mặt anh lên, nhìn thẳng vào hai mắt
anh và nói : _ Con có một trái tim cao thượng đáng khen !
ĐỨC CA NGỢI KHEN TẶNG KHẨU HÀNH.
18- Anh Garônê nhân dịp ấy
cúi vào tai thầy nói nhỏ mấy câu. Lập tức thầy quay lại chỗ 4 kẻ tội
nhân và đột nhiên bảo : _ Thôi ! Tha cho các anh.ĐỨC HIẾU SINH THA THỨ
KHẨU HÀNH.
Ngày xưa, tại vương quốc xa
xôi nọ có một chàng kỵ sĩ tài giỏi và dũng cảm được nhà vua rất tin
yêu. Để thưởng cho công lao của chàng, đức vua bảo rằng ông sẽ ban tặng
cho chàng phần đất đai bằng với khả năng phi ngựa của chàng.
Không chút do dự, chàng kỵ
sĩ nhảy lên lưng ngựa, lướt nhanh như tên bắn. Chàng phi mãi, phi mãi,
luôn tay thúc ngựa chạy thật nhanh. Đói khát, mệt mõi, chàng vẫn không
chịu dừng lại để nghỉ ngơi.
Khi chinh phục được một
vùng đất rộng bao la cũng là lúc chàng kỵ sĩ kiệt sức và gục ngã trên
ngựa. Trước lúc nhắm mắt, chàng nuối tiếc than thầm: “Hà cớ gì mà phải
cố gắng đến kiệt sức như thế để rồi khi xuôi tay nhắm mắt cũng chỉ cần
một mảnh đất để chôn thân?”.
Câu chuyện của chàng kỵ sĩ
cũng giống như hành trình cuộc sống của nhiều người trong chúng ta. Có
những người tự khoác lên mình áp lực làm việc, cố gắng kiếm thật nhiều
tiền, quyền lực và cả sự ngưỡng mộ. Họ thờ ơ với sức khỏe, bỏ bê những
khoảng khắc hiếm hoi bên cạnh người thân, không cảm nhận được vẻ đẹp của
cuộc sống xung quanh. Rồi đến khi kiệt sức vì công việc, họ mới nhận ra
rằng mình không cần nhiều đến thế. Nhưng khi đó, họ không thể quay
ngược thời gian để chuộc lại những gì đã mất.
Cuộc sống không chỉ là cuộc
hành trình tiềm kiếm tiền bạc, quyền lực hay danh vọng. Bạn hãy nhận
thức hướng đi đúng của cuộc đời mình để tạo nên sự cân bằng giữa công
việc, gia đình và tận hưởng những giá trị tinh thần và niềm vui đích
thực của cuộc sống.
(Hạt giống tâm hồn, tập 6, trang 30.)
BÀI LÀM
I. ĐẠI Ý: nói về THIẾU ĐỨC LY THAM.
II. PHÂN ĐOẠN: Bài này chia làm 12 đoạn.
III. ĐÁP ÁN: Bài này chia làm 12 đức.
1. Ngày
xưa, tại vương quốc xa xôi nọ có một chàng kỵ sĩ tài giỏi và dũng cảm
được nhà vua rất tin yêu. Để thưởng cho công lao của chàng, đức vua bảo
rằng ông sẽ ban tặng cho chàng phần đất đai bằng với khả năng phi ngựa
của chàng. Câu này dạy đạo đức gì?
ĐỨC KHEN THƯỞNG KHẨU HÀNH.
2. Không
chút do dự, chàng kỵ sĩ nhảy lên lưng ngựa, lướt nhanh như tên bắn.
Chàng phi mãi, phi mãi, luôn tay thúc ngựa chạy thật nhanh. Đói khát,
mệt mõi, chàng vẫn không chịu dừng lại để nghỉ ngơi. Câu này dạy đạo đức
gì?
THIẾU ĐỨC LY THAM THÂN HÀNH.
3. Khi
chinh phục được một vùng đất rộng bao la cũng là lúc chàng kỵ sĩ kiệt
sức và gục ngã trên ngựa. Trước lúc nhắm mắt, chàng nuối tiếc than thầm:
“Hà cớ gì mà phải cố gắng đến kiệt sức như thế để rồi khi xuôi tay nhắm
mắt cũng chỉ cần một mảnh đất để chôn thân?”. Câu này dạy đạo đức gì?
ĐỨC HỐI HẬN ĂN NĂN Ý HÀNH.
4. Câu
chuyện của chàng kỵ sĩ cũng giống như hành trình cuộc sống của nhiều
người trong chúng ta. Có những người tự khoác lên mình áp lực làm việc.
Câu này dạy đạo đức gì?
THIẾU ĐỨC LY THAM CÔNG VIỆC KHẨU HÀNH.
5. Cố gắng kiếm thật nhiều tiền. Câu này dạy đạo đức gì?
THIẾU ĐỨC LY THAM TIỀN KHẨU HÀNH.
6. Quyền lực. Câu này dạy đạo đức gì?
THIẾU ĐỨC LY THAM QUYỀN LỰC KHẨU HÀNH.
7. Và cả sự ngưỡng mộ. Câu này dạy đạo đức gì?
THIẾU ĐỨC LY THAM DANH KHẨU HÀNH.
8. Họ thờ ơ với sức khỏe. Câu này dạy đạo đức gì?
THIẾU ĐỨC CHĂM SÓC SỨC KHỎE KHẨU HÀNH.
9. Bỏ bê những khoảng khắc hiếm hoi bên cạnh người thân. Câu này dạy đạo đức gì?
THIẾU ĐỨC TRÔNG NOM NGƯỜI THÂN KHẨU HÀNH.
10. Không cảm nhận được vẻ đẹp của cuộc sống xung quanh. Câu này dạy đạo đức gì?
THIẾU ĐỨC THƯỞNG THỨC VẺ ĐẸP CUỘC SỐNG KHẨU HÀNH.
11. Rồi đến
khi kiệt sức vì công việc, họ mới nhận ra rằng mình không cần nhiều đến
thế. Nhưng khi đó, họ không thể quay ngược thời gian để chuộc lại những
gì đã mất. Câu này dạy đạo đức gì?
ĐỨC HỐI HẬN ĂN NĂN KHẨU HÀNH.
12. Cuộc sống
không chỉ là cuộc hành trình tiềm kiếm tiền bạc, quyền lực hay danh
vọng. Bạn hãy nhận thức hướng đi đúng của cuộc đời mình để tạo nên sự
cân bằng giữa công việc, gia đình và tận hưởng những giá trị tinh thần
và niềm vui đích thực của cuộc sống. Câu này dạy đạo đức gì?
ĐỨC KHUYÊN RĂN KHẨU HÀNH.
Bécly là vua trộm báu vật
mà mọi người đều biết ở thập kỷ 20 của thế kỷ XX, đối tượng mà ông ta
đến ăn trộm, đều là các thân sỹ trong giới thượng lưu có nhiều tiền, có
địa vị. Ông ta còn là một nhà biết thưởng thức tác phẩm nghệ thuật, cho
nên mới có tên là “Thân sỹ vua trộm”. Cuối cùng Bécly cũng bị bắt về tội
ăn trộm, và bị kết án 18 năm tù giam. Sau khi ra tù, các phóng viên ở
mọi vùng trong cả nước đã dồn dập tới phỏng vấn, trong đó có một phóng
viện đã hỏi một điều rất thú vị: “Thưa ngài Bécly, ngài đã từng ăn cắp
của rất nhiều người giàu có, tôi muốn biết, người mà ngài gây tổn thất
lớn nhất là ai?”. Bécly đã không hề đắn đo suy nghĩ mà nói ngay: “Là
tôi”.
Các phóng viên ồn
ào hẳn lên, Bécly giải thích nói tiếp: “Với tài năng của mình, tôi nhẽ
ra phải trở thành một thương nhân nổi tiếng có nhiều thành công, hoặc
trở thành một nhân vật có rất nhiều đóng góp cho xã hội; song quả không
may tôi đã chọn cái nghề ăn trộm này, và đã trở thành người ăn trộm của
mình nhiều nhất – Các vị đều biết, trong đời tôi đã tiêu hao ¼ thời gian
sống trong nhà tù”.
Lại một thí dụ
cũng không mới mẻ gì. Ông Niske là một họa sĩ tài ba có trình độ nghệ
thuật rất cao, ông đã tốn nhiều công sức để vẽ một tờ giấy bạc 20 đôla
Mỹ, gần bằng với thời gian để vẽ một bức chân dung có thể bán được 500
đôla Mỹ. Song bất kể ra sao, thì nhà họa sĩ thiên tài này cũng là một kẻ
ăn trộm. Điều đáng buồn là người bị đánh cắp lớn nhất không phải là
người nào khác, mà lại là chính bản thân mình.
Cả Bécly và Niske
đều là những người thông minh, có tư chất rất cao, nếu ở một lĩnh vực
nào đó, họ hoàn toàn có thể dựa vào bản lĩnh của mình để đạt tới thành
công, và có một địa vị xứng đáng.
Kỳ thực đã có kẻ
đi đánh cắp chính bản thân mình. Vì sao họ lại đi làm cái việc ngu xuẩn
đó? Đấy là họ chưa nhận thức đúng đắn về mình, chưa hiểu được giá trị
của mình ở chỗ nào. Họ chưa tin tưởng và phát huy thật đầy đủ mọi tài
năng của mình, để trên con đường quang minh chính đại họ đi tới thành
công. Họ càng chưa hiểu nổi, nếu dùng những thủ đoạn không chính đáng để
mưu cầu đoạt lấy những đồng tiền đó, trên thực tế là họ đã đi vào ngõ
cụt không lối thoát ra. Kỳ thực, bất cứ một người nào không tin tưởng
mình, và chưa hề phát huy hết tài năng của bản thân mình, đều có thể nói
đó là người đã đánh cắp bản thân mình. Đời người rất ngắn ngủi, nếu bạn
chưa phát huy hết được mọi tài năng của mình, bạn đang làm những việc
không nên làm, đó chính là bạn đang bỏ phí thời gian, đang đánh mất đời
mình, đang đánh cắp những thứ quý báu nhất của đời mình.
(Đọc Hiểu 220 Trí Tuệ Nhân Sinh, tập 1, trang 20, Hoàng Kim biên soạn)
Bài làm
I. Đại ý: Nói
về kẻ đi đánh cắp chính bản thân mình. Vì họ chưa nhận thức đúng đắn về
mình, chưa hiểu được giá trị của mình ở chỗ nào, chưa tin tưởng và phát
huy thật đầy đủ mọi tài năng của mình, để trên con đường quang minh
chính đại họ đi tới thành công.
II. Phân đoạn: có 11 đoạn.
1. Bécly là vua trộm báu
vật mà mọi người đều biết ở thập kỷ 20 của thế kỷ XX, đối tượng mà ông
ta đến ăn trộm, đều là các thân sỹ trong giới thượng lưu có nhiều tiền,
có địa vị. Ông ta còn là một nhà biết thưởng thức tác phẩm nghệ thuật,
cho nên mới có tên là “Thân sỹ vua trộm”. Câu này dạy đạo đức gì?
THIẾU ĐỨC LY THAM Ý, THÂN HÀNH.
2. Cuối cùng Bécly cũng bị bắt về tội ăn trộm, và bị kết án 18 năm tù giam. Câu này dạy đạo đức gì?
NHÂN QUẢ NGHIỆP BÁO DO THIẾU ĐỨC LY THAM THÂN HÀNH.
3. Sau khi ra tù, các
phóng viên ở mọi vùng trong cả nước đã dồn dập tới phỏng vấn, trong đó
có một phóng viện đã hỏi một điều rất thú vị: “Thưa ngài Bécly, ngài đã
từng ăn cắp của rất nhiều người giàu có, tôi muốn biết, người mà ngài
gây tổn thất lớn nhất là ai?”. Bécly đã không hề đắn đo suy nghĩ mà nói
ngay: “Là tôi”. Câu này dạy đạo đức gì?
ĐỨC THẰNG THẮN KHẨU HÀNH.
4. Các phóng viên ồn ào
hẳn lên, Bécly giải thích nói tiếp: “Với tài năng của mình, tôi nhẽ ra
phải trở thành một thương nhân nổi tiếng có nhiều thành công, hoặc trở
thành một nhân vật có rất nhiều đóng góp cho xã hội; song quả không may
tôi đã chọn cái nghề ăn trộm này, và đã trở thành người ăn trộm của mình
nhiều nhất – Các vị đều biết, trong đời tôi đã tiêu hao ¼ thời gian
sống trong nhà tù”. Câu này dạy đạo đức gì?
ĐỨC HIẾU SINH TỰ GIÁC THÀNH THẬT GIẢI BÀI KHẨU HÀNH.
5. Lại một thí dụ cũng
không mới mẻ gì. Ông Niske là một họa sĩ tài ba có trình độ nghệ thuật
rất cao, ông đã tốn nhiều công sức để vẽ một tờ giấy bạc 20 đôla Mỹ, gần
bằng với thời gian để vẽ một bức chân dung có thể bán được 500 đôla Mỹ.
Câu này dạy đạo đức gì?
THIẾU ĐỨC SÁNG SUỐT Ý, THÂN HÀNH.
6. Song bất kể ra sao, thì
nhà họa sĩ thiên tài này cũng là một kẻ ăn trộm. Điều đáng buồn là
người bị đánh cắp lớn nhất không phải là người nào khác, mà lại là chính
bản thân mình. Câu này dạy đạo đức gì?
THIẾU ĐỨC LY THAM CHÍNH MÌNH.
7. Cả Bécly và Niske đều
là những người thông minh, có tư chất rất cao, nếu ở một lĩnh vực nào
đó, họ hoàn toàn có thể dựa vào bản lĩnh của mình để đạt tới thành công,
và có một địa vị xứng đáng. Câu này dạy đạo đức gì?
ĐỨC ÁI NGỮ CA NGƠI KHẨU HÀNH.
8. Kỳ thực đã có kẻ đi
đánh cắp chính bản thân mình. Vì sao họ lại đi làm cái việc ngu xuẩn đó?
Đấy là họ chưa nhận thức đúng đắn về mình, chưa hiểu được giá trị của
mình ở chỗ nào. Câu này dạy đạo đức gì?
THIẾU ĐỨC NHẬN THỨC VỀ MINH.
9. Họ chưa tin tưởng và
phát huy thật đầy đủ mọi tài năng của mình, để trên con đường quang minh
chính đại họ đi tới thành công. Câu này dạy đạo đức gì?
THIẾU ĐỨC TIN VỀ MÌNH.
10.
Họ càng chưa hiểu nổi, nếu dùng những thủ đoạn không chính đáng để mưu
cầu đoạt lấy những đồng tiền đó, trên thực tế là họ đã đi vào ngõ cụt
không lối thoát ra. Kỳ thực, bất cứ một người nào không tin tưởng mình,
và chưa hề phát huy hết tài năng của bản thân mình, đều có thể nói đó là
người đã đánh cắp bản thân mình. Câu này dạy đạo đức gì?
THIẾU ĐỨC LY THAM VỀ MÌNH.
11.
Đời người rất ngắn ngủi, nếu bạn chưa phát huy hết được mọi tài năng của
mình, bạn đang làm những việc không nên làm, đó chính là bạn đang bỏ
phí thời gian, đang đánh mất đời mình, đang đánh cắp những thứ quý báu
nhất của đời mình. Câu này dạy đạo đức gì?
THIẾU ĐỨC PHÁT TRIỂN KHẢ NĂNG CỦA MÌNH LÀ NGƯỜI ĂN CẮP BẢN THÂN MÌNH.
III. Kế luận và áp dụng: Mỗi người trong chúng ta đều có đủ TÀI ĐỨC mà
không tự triển khai để dùng. Đó chính chúng ta là kẻ ăn trộm TÀI ĐỨC của
mình. Chúng ta là những ngươài tu theo Phật giáo là những người đang
triển khai TÀI ĐỨC của mình, như vậy chúng ta không phải là kẻ ăn trộm.
Có đúng như vậy không các con?
Gửi Enrico!
Bạn Xtacdi của con không
bao giờ than phiền về Thầy giáo cả, bố tin chắc như vậy, “Thầy giáo đang
trong cơn nóng nảy”, con đã nói như vậy với một giọng hằn học. Con hãy
nghĩ xem, biết bao lần chính con, con đã nóng nảy. Và nóng nảy với ai?
Với bố con, với mẹ con. Nghĩa là đối với những người mà những cử chỉ
nóng nảy ấy là những tội lỗi lớn. Thầy giáo của con, đôi khi cũng có
nhiều lý do để nóng nảy. Đã nhiều năm rồi, Thầy phải mệt nhọc nhiều với
đám trẻ và Thầy có gặp được vài trẻ ngoan với Thầy, yêu mến Thầy, còn số
đông thì là những kẻ bạc bẽo, lạm dụng lòng tốt mà không hề đếm xỉa đến
những nỗi nhọc nhằn của Thầy; buồn thay, tất cả học sinh các con đều
đem cho Thầy nhiều điều khổ tâm hơn là sự hài lòng. Người hiền lành nhất
trên trái đất này, mà ở vào địa vị Thầy, cũng không thể kìm được cơn
nỗi nóng. Giá con biết đã bao lần Thầy giáo tuy đau ốm mà Thầy vẫn lên
lớp, vì bệnh của Thầy chưa thật trầm trọng để Thầy có thể nghĩ dạy? Thầy
bực mình bởi vì Thầy đau, và nỗi đau lòng lớn đối với Thầy là thấy học
trò biết như vậy mà cứ lạm dụng. Hãy kính trọng và yêu mến Thầy giáo của
con, con ạ! Con phải yêu mến Thầy, bởi vì bố yêu mến Thầy và kính trọng
Thầy; con phải yêu mến Thầy, vì Thầy đã hiến cả cuộc đời cho hạnh phúc
của biết bao trẻ em mà họ thì sẽ quên Thầy. Hãy yêu mến Thầy vì Thầy mở
mang và soi sáng trí thông minh cho con, và nâng cao tâm hồn của con
lên. Sau này khi con đã thành người lớn, mà cả bố lẫn Thầy con đều không
còn trên đời này nữa, thì những kỷ niệm của Thầy giáo sẽ hiện ra luôn
luôn trong trí nhớ của con bên cạnh kỷ niệm của bố; và bây giờ con thấy
không, có những nét đau đớn và mệt nhọc trên khuôn mặt đẹp của Thầy sẽ
làm cho con phiền muộn, dù đã ba mươi năm qua. Lúc ấy con sẽ tự thẹn,
con sẽ hối hận là đã không yêu mến Thầy, vì Thầy là một thành viên trong
đại gia đình giáo giới ở khắp nơi trên toàn thế giới, dạy dỗ hằng
nghìn trẻ em đang lớn lên cùng với con. Bố sẽ không hãnh diện chút nào
về tình yêu mến của con đối với bố, nếu con không có tình yêu mến như
vậy đối với những ai đã có công ơn đối với con mà trong số những người
đó, thì Thầy giáo con là người thứ nhất sau bố mẹ con. Con hãy yêu mến
Thầy giáo như một người bố, yêu mến Thầy khi Thầy vuốt ve con, và cả
những lúc Thầy rầy la con; khi Thầy công bằng và cả khi con cho rằng
Thầy không công bằng; hãy yêu mến Thầy khi Thầy vui, và càng yêu mến
Thầy khi Thầy buồn; và con hãy nói đến tiếng “Thầy” với tấm lòng luôn
luôn tôn kính, bởi vì, sau tiếng “bố” thì tiếng đó là danh vị cao quý
nhất, dịu dàng nhất mà một con người có thể tặng cho một người khác.
(Bố của con – Những tấm lòng cao cả, trang 91.)
BÀI LÀM
I. Đại ý bài này nói về người cha dạy con phải hết lòng biết ơn Thầy giáo (Đức tri ân)
II. Bài này có 20 đoạn.
III. Bài này có 20 đức.
1. Gửi Enrico! Bạn Xtacdi của con không bao giờ than phiền về Thầy giáo cả, bố tin chắc như vậy.
ĐỨC BẰNG LÒNG KHẨU HÀNH.
2. “Thầy giáo đang trong cơn nóng nảy”, con đã nói như vậy với một giọng hằn học.
THIẾU ĐỨC LY SÂN KHẨU HÀNH.
3. Con hãy nghĩ xem, biết
bao lần chính con, con đã nóng nảy. Và nóng nảy với ai? Với bố con, với
mẹ con. Nghĩa là đối với những người mà những cử chỉ nóng nảy ấy là
những tội lỗi lớn.
THIẾU ĐỨC NHẪN NHỤC Ý HÀNH, KHẨU HÀNH.
4. Thầy giáo của con, đôi khi cũng có nhiều lý do để nóng nảy.
THIẾU ĐỨC LY SÂN Ý HÀNH.
5. Đã nhiều năm rồi, Thầy phải mệt nhọc nhiều với đám trẻ và Thầy có gặp được vài trẻ ngoan với Thầy, yêu mến Thầy.
ĐỨC TRI ÂN Ý HÀNH.
6. Còn số đông thì là những kẻ bạc bẽo.
THIẾU ĐỨC TRI ÂN Ý HÀNH.
7. Lạm dụng lòng tốt.
THIẾU ĐỨC LY THAM Ý HÀNH.
8. Mà không hề đếm xỉa đến những nỗi nhọc nhằn của Thầy;
THIẾU ĐỨC TRI ÂN Ý HÀNH.
9. Buồn thay, tất cả học sinh các con đều đem cho Thầy nhiều điều khổ tâm hơn là sự hài lòng.
THIẾU ĐỨC KHÔNG LÀM KHỔ NGƯỜI Ý HÀNH.
10. Người hiền lành nhất trên trái đất này, mà ở vào địa vị Thầy, cũng không thể kìm được cơn nỗi nóng.
THIẾU ĐỨC KHAM NHẪN Ý HÀNH.
11. Giá con biết đã bao lần
Thầy giáo tuy đau ốm mà Thầy vẫn lên lớp, vì bệnh của Thầy chưa thật
trầm trọng để Thầy có thể nghĩ dạy?
ĐỨC CỐ GẮNG TRÁCH NHIỆM Ý HÀNH, THÂN HÀNH.
12. Thầy bực mình bởi vì Thầy đau, và nỗi đau lòng lớn đối với Thầy là thấy học trò biết như vậy mà cứ lạm dụng.
THIẾU ĐỨC BUÔNG XẢ Ý HÀNH.
13. Hãy kính trọng và yêu mến Thầy giáo của con, con ạ! Con phải yêu mến Thầy, bởi vì bố yêu mến Thầy và kính trọng Thầy;
ĐỨC LỄ CUNG KÍNH TÔN TRỌNG VÀ YÊU THƯƠNG KHẨU HÀNH.
14. Con phải yêu mến Thầy,
vì Thầy đã hiến cả cuộc đời cho hạnh phúc của biết bao trẻ em mà họ thì
sẽ quên Thầy. Hãy yêu mến Thầy vì Thầy mở mang và soi sáng trí thông
minh cho con, và nâng cao tâm hồn của con lên.
ĐỨC HY SINH CAO CẢ CHO NHỮNG THẾ HỆ NGÀY NAY Ý HÀNH, THÂN HÀNH.
15. Sau này khi con đã thành người lớn, mà cả bố lẫn Thầy con đều không còn trên đời này nữa.
CÁC PHÁP VÔ THƯỜNG Ý HÀNH.
16. Thì những kỷ niệm của
Thầy giáo sẽ hiện ra luôn luôn trong trí nhớ của con bên cạnh kỷ niệm
của bố; và bây giờ con thấy không, có những nét đau đớn và mệt nhọc trên
khuôn mặt đẹp của Thầy sẽ làm cho con phiền muộn, dù đã ba mươi năm
qua.
HỒI ỨC NHỮNG KỶ NIỆM Ý HÀNH.
17. Lúc ấy con sẽ tự thẹn,
con sẽ hối hận là đã không yêu mến Thầy, vì Thầy là một thành viên trong
đại gia đình giáo giới ở khắp nơi trên toàn thế giới, dạy dỗ hằng
nghìn trẻ em đang lớn lên cùng với con.
ĐỨC HỐI HẬN ĂN NĂN Ý HÀNH.
18. Bố sẽ không hãnh diện
chút nào về tình yêu mến của con đối với bố, nếu con không có tình yêu
mến như vậy đối với những ai đã có công ơn đối với con mà trong số những
người đó, thì Thầy giáo con là người thứ nhất sau bố mẹ con.
THIẾU ĐỨC TRI ÂN KHÔNG XỨNG ĐÁNG LÀM NGƯỜI Ý HÀNH.
19. Con hãy yêu mến Thầy
giáo như một người bố, yêu mến Thầy khi Thầy vuốt ve con, và cả những
lúc Thầy rầy la con; khi Thầy công bằng và cả khi con cho rằng Thầy
không công bằng; hãy yêu mến Thầy khi Thầy vui, và càng yêu mến Thầy khi
Thầy buồn;
ĐỨC YÊU THƯƠNG CHA, MẸ VÀ THẦY GIÁO Ý HÀNH.
20. Và con hãy nói đến
tiếng “Thầy” với tấm lòng luôn luôn tôn kính, bởi vì, sau tiếng “bố” thì
tiếng đó là danh vị cao quý nhất, dịu dàng nhất mà một con người có thể
tặng cho một người khác.
ĐỨC LỄ CUNG KÍNH TÔN TRỌNG THẦY GIÁO Ý HÀNH.
IV. Giải trình án:
Các con hãy dựa theo đáp án mà giải trình thành một bài luận văn về đạo
đức bản thân, gia đình và xã hội. Cuối cùng là phần kết luận để áp dụng
đạo đức và đời sống hằng ngày thì mới mong ly dục ly ác pháp; thì mới
mong tâm bất động trước ác pháp và các cảm thọ; thì mới mong tâm thanh
thản an lạc và vô sự. Nhờ đó các con mới triển khai tri kiến giải thoát
của mình. Cuối cùng các con mới biết tri ân người đứng lớp hay người
trưởng đoàn dạy rất vất vả và khó khăn muôn vàn mới có được Tăng đoàn
như ngày hôm nay. Chúc Tăng đoàn các con đoàn kết và yêu thương nhau để
xứng đáng là những người con Phật “BIẾT THƯƠNG YÊU, BIẾT TRI ÂN, BIẾT
CUNG KÍNH VÀ TÔN TRỌNG LẪN NHAU”.
Cô bé học rất khá, được cử
làm đội trưởng. Một học sinh nam từ nông thôn đến được phân ngồi cùng
bàn với cô. Một hôm đến giờ học nhạc, cô bé mới hoảng hốt phát hiện ra
mình không mang theo sách âm nhạc. Cô bé lo lắng, vì thầy giáo dạy nhạc
rất nghiêm, ai không mang sách sẽ bị đuổi ra khỏi lớp. Mình là đội
trưởng, bị cho ra ngoải trước bao cặp mắt bạn bè thì thật mất mặt. Bây
giờ về lấy thì không kịp, thầy giáo sắp đến rồi. Làm thế nào đây? Cô bé
nói với cậy bé: “Nhanh, nhanh lấy sách của bạn cho tớ mượn đi” Cậu bé
hỏi: “Thế còn tớ” Rồi cậu thật thà đặt cuốn sách giữa hai người nhằm qua
mắt thầy.
Thầy giáo vào lớp, nhìn
thấy rất rõ bèn hỏi: “Hai cô cậu ai không mang sách, đứng lên!”, cô bé
sợ phát run, không dám đứng lên, vội đưa tay hẩy hẩy cậy bé như muốn
nói: “Bạn đứng lên đi! Bạn giúp tôi đi!” Cậu bé thật đáng mặt con trai,
đã đứng lên nhận lỗi. Thầy giáo liền nói: “Cậu đi học không mang sách,
cậu đến làm gì? Thầy giáo vừa nói, cậu bé đã nước mắt ròng ròng và cậu
bé cũng nhìn thấy”.
Sau này, cậu bé trong một
lần trèo lên mái nhà phơi ớt cho mẹ, không cẩn thận đã bị ngã chết. Được
tin cô bé mới nghĩ lại và cảm thấy ân hận. Xuân đến cô bé ngắt một bó
hoa dại đến đặt trước mộ cậu. Cô bé đã viết bài văn có tên là: “Ngày
xuân tôi đến mộ bạn”. Trong bài văn cô bé đã sám hối với người bạn đã
mất có câu: “Kỳ thực mọi người đều bình đẳng trước mọi người, mọi người
đều có sự tôn nghiêm của riêng mình, là tôi, tôi đã tước đoạt sự tôn
nghiêm của bạn”. Bài văn được gửi tới cuộc thi văn học nhi đồn quốc tế
và đạt giải thưởng vàng. Có thể nói, tình cảm của mọi người ở khắp nơi
trên thế giới đều chung với nỗi đau này, với nỗi đau oan khuất này. Đó
là điều có thể hiểu được.
(Giáo dục nhân cách cho tuổi trẻ (trang 87-89) – Phan Hà Sơn biên soạn.)
BÀI LÀM
I. Đại ý bài này nói lên đức dũng cảm gan dạ của cậu bé học
sinh chịu thay cho cô bạn học cùng lớp để chấp nhận những lời mắng trách
nặng nề của thầy giáo. Thật là cao thượng.
II. Bài này có 13 đoạn.
III. Bài này có 13 đức.
1. Cô bé học rất
khá, được cử làm đội trưởng. Một học sinh nam từ nông thôn đến được phân
ngồi cùng bàn với cô. Câu này dạy đạo đức gì?
DUYÊN NHÂN QUẢ TIỀN KIẾP.
2. Một hôm đến
giờ học nhạc, cô bé mới hoảng hốt phát hiện ra mình không mang theo sách
âm nhạc. Câu này dạy đạo đức gì?
THIẾU ĐỨC CẨN THẬN Ý HÀNH.
3. Cô bé lo lắng,
vì thầy giáo dạy nhạc rất nghiêm, ai không mang sách sẽ bị đuổi ra khỏi
lớp. Mình là đội trưởng, bị cho ra ngoài trước bao cặp mắt bạn bè thì
thật mất mặt. Bây giờ về lấy thì không kịp, thầy giáo sắp đến rồi. Làm
thế nào đây? Câu này dạy đạo đức gì?
THIẾU ĐỨC CHÁNH NIỆM TỈNH GIÁC Ý HÀNH.
4. Cô bé nói với
cậy bé: “Nhanh, nhanh lấy sách của bạn cho tớ mượn đi” Cậu bé hỏi: “Thế
còn tớ?”. Câu này dạy đạo đức gì?
ĐỨC THẬT THÀ KHẨU HÀNH.
5. Rồi cậu thật thà đặt cuốn sách giữa hai người nhằm qua mắt thầy. Câu này dạy đạo đức gì?
ĐỨC CHIA SẺ THÂN HÀNH THIẾU ĐỨC THÀNH THẬT.
6. Thầy giáo vào
lớp, nhìn thấy rất rõ bèn hỏi: “Hai cô cậu ai không mang sách, đứng
lên!”, cô bé sợ phát run, không dám đứng lên. Câu này dạy đạo đức gì?
THIẾU ĐỨC BÌNH TỈNH Ý HÀNH THÂN HÀNH.
7. Vội đưa tay hẩy hẩy cậy bé như muốn nói: “Bạn đứng lên đi! Bạn giúp tôi đi!”. Câu này dạy đạo đức gì?
ĐỨC VAN XIN CẦU CỨU KHẨU HÀNH THÂN HÀNH.
8. Cậu bé thật đáng mặt con trai, đã đứng lên nhận lỗi. Câu này dạy đạo đức gì?
ĐỨC DŨNG CẢM GAN DẠ THÂN HÀNH.
9. Thầy giáo liền nói: “Cậu đi học không mang sách, cậu đến làm gì? Câu này dạy đạo đức gì?
THIẾU ĐỨC CẢM THÔNG VÀ YÊU THƯƠNG KHẨU HÀNH.
10. Thầy giáo vừa nói, cậu bé đã nước mắt ròng ròng và cậu bé cũng nhìn thấy”. Câu này dạy đạo đức gì?
ĐỨC KHAM NHẪN NỖI ĐAU OAN KHUẤT TRONG LÒNG Ý HÀNH, THÂN HÀNH.
11. Sau này, cậu bé trong một lần trèo lên mái nhà phơi ớt cho mẹ, không cẩn thận đã bị ngã chết. Câu này dạy đạo đức gì?
DUYÊN NHÂN QUẢ THẾ GIAN ĐÃ HẾT.
12. Được tin cô bé mới
nghĩ lại và cảm thấy ân hận. Xuân đến cô bé ngắt một bó hoa dại đến đặt
trước mộ cậu. Cô bé đã viết bài văn có tên là: “Ngày xuân tôi đến mộ
bạn”. Trong bài văn cô bé đã sám hối với người bạn đã mất có câu: “Kỳ
thực mọi người đều bình đẳng trước mọi người, mọi người đều có sự tôn
nghiêm của riêng mình, là tôi, tôi đã tước đoạt sự tôn nghiêm của bạn”.
Câu này dạy đạo đức gì?
ĐỨC HỐI HẬN ĂN NĂN SÁM HỐI THÂN HÀNH, Ý HÀNH.
13. Bài văn được gửi
tới cuộc thi văn học nhi đồn quốc tế và đạt giải thưởng vàng. Có thể
nói, tình cảm của mọi người ở khắp nơi trên thế giới đều chung với nỗi
đau này, với nỗi đau oan khuất này. Đó là điều có thể hiểu được. Câu này
dạy đạo đức gì?
ĐỨC CẢM THÔNG NỖI ĐAU OAN KHUẤT CỦA MỌI NGƯỜI TRÊN THẾ GIỚI.
IV. Giải trình án:
V. Kết luận bài này rút ra những bài học đạo đức để áp dụng vào đời sống hằng ngày.
Phương thuốc chữa khỏi mọi
bệnh tật, lỗi lầm, nỗi bận tâm, ưu phiền và tội lỗi của con người, tất
cả đều nằm ở một từ “yêu”. Đó là sức mạnh tuyệt vời để sản sinh và tái
tạo sự sống.
(Lydia Maria Child)
Tôi gặp gia đình của Jane White khi tôi bước vào năm đầu tiên của đời
sinh viên. Tôi và cô ấy học chung một lớp. Lần đầu tiên tôi đến nhà
Jane, tôi đã cảm thấy không khí ấm áp như ở nhà mình, dù gia đình họ
hoàn toàn chẳng có chút gì giống gia đình tôi.
Trong gia đình tôi, khi có
bất cứ chuyện gì không hay xảy ra, điều đầu tiên và quan trọng nhất cần
làm là tìm ra người nào phạm lỗi.
- Đứa nào bày ra như thế này? Mẹ tôi sẽ hỏi ngay như vậy khi thấy nhà bếp bề bộn ngổn ngang.
- Cái này chắc là tại Catherine hết đây! Cha tôi sẽ khẳng định như vậy khi chiếc xe hơi bị hư hay máy rửa chén ngừng chạy.
Ngay từ hồi còn nhỏ, mấy chị em tôi đã quen việc mách tội của nhau. Chúng tôi đã dành hẳn một chổ cho việc đổ lỗi tại bàn ăn.
Nhưng gia đình họ White này
thì không như vậy. Họ chẳng quan tâm đến việc ai phạm sai lầm gì. Họ
lướt qua những lỗi lầm của nhau và vẫn vui vẻ tiếp tục sống. Vẻ đẹp đáng
quý ấy đã thấm vào trong tôi vào cái mùa hè mà Jane chia tay cuộc sống.
Gia đình White có sáu người
con: 3 trai và 3 gái. Một người con trai đã chết yểu từ bé, có lẽ chính
vì thế mà năm anh em còn lại rất gần gủi nhau.
Đó là một ngày tháng 7, mấy
chị em của Jane và tôi quyết định lái xe lên New York chơi. Từ Florida,
nơi họ ở, đến New York khá xa. Lúc ấy Amy, con gái út trong nhà, mới
tròn 16. Cô bé mới lấy được bằng lái nên rất hãnh diện và hào hứng khi
được lái xe trên đường đi. Amy vui vẻ khoe tấm bằng của mình với mọi
người nó gặp.
Ban đầu chị Sarah và Jane
thay nhau xem chừng Amy lái, nhưng đến những quảng đường vắng vẻ, họ đã
để Amy tự lái một mình. Chúng tôi dừng lại ăn trưa. Sau đó, Amy tiếp tục
cầm lái. Đến một giao lộ khi đèn đỏ bật lên, chẳng biết do bối rối hay
lơ đễnh không trông thấy, Amy vẫn tiếp tục chạy qua. Một chiếc xe tải đã
đâm sầm vào xe chúng tôi.
Jane chết ngay tức khắc.
Tôi chỉ bị xây xát nhẹ. Và điều khó khăn nhất mà tôi phải làm lúc ấy là
gọi về nhà Jane để báo tin dữ. Mất một người bạn tôi đã thấy đau đớn lắm
rồi, với bố mẹ Jane, chẳng biết họ sẽ khó khăn đến dường nào.
Khi hai ông bà đến bệnh
viện, thấy ba chúng tôi nằm chung phòng họ đã ôm chúng tôi mà khóc, vừa
đau đớn vừa mừng. Mừng vì Sarah và Amy còn sống. Sarah bị thương ở đầu
còn Amy thì bị gãy chân. Họ lau nước mặt cho hai cô con gái và còn chọc
Amy vài câu khi trông cô bé tập mang cây nạng.
Họ chỉ nói đi nói lại với hai cô con gái và đặc biệt với Amy đơn giản rằng: “Các con còn sống là ba mẹ mừng rồi!”
Tôi thật ngạc nhiên. Chẳng một lời trách móc hay buộc tội nào!
Sau này, có một lần tôi hỏi mẹ Jane tại sao họ không bao giờ đả động gì
đến việc Amy lái xe vượt đèn đỏ, bà ngậm ngùi trả lời rằng:
- Jane đã đi rồi, bác nhớ nó vô cùng. Có nói gì cũng chẳng mang nó về
lại được. Còn Amy có cả một quảng đời phía trước. Làm sao nó sống vui vẻ
và hạnh phúc được khi nó cứ mang nặng cảm giác tội lỗi là chính nó đã
gây ra cái chết cho chị mình?
Bà nói đúng. Giờ đây, Amy
đã tốt nghiệp đại học và đã lập gia đình. Amy làm giáo viên cho một
trường khuyết tật và hiện đang là mẹ của hai cô con gái nhỏ, đứa con đầu
lòng cũng mang tên Jane.
Tôi đã học được bài học từ
gia đình Jane rằng việc đỗ lỗi cho ai vì bất cứ chuyện gì là không quan
trọng. Đôi khi, nó chẳng có tác dụng gì.
(Hạt giống tâm hồn, tập I, trang 138)
Bài làm
I. Đại ý bài này nói về Từ Bi Hỷ Xả.
II. Bài này chi làm 15 đoạn.
III. Bài này có 15 đức.
1. Tôi gặp gia đình của
Jane White khi tôi bước vào năm đầu tiên của đời sinh viên. Tôi và cô
ấy học chung một lớp. Lần đầu tiên tôi đến nhà Jane, tôi đã cảm thấy
không khí ấm áp như ở nhà mình, dù gia đình họ hoàn toàn chẳng có chút
gì giống gia đình tôi.
ĐỨC HIẾU SINH GIA ĐÌNH Ý HÀNH.
2. Trong gia đình tôi,
khi có bất cứ chuyện gì không hay xảy ra, điều đầu tiên và quan trọng
nhất cần làm là tìm ra người nào phạm lỗi.
- Đứa nào bày ra như thế này? Mẹ tôi sẽ hỏi ngay như vậy khi thấy nhà bếp bề bộn ngổn ngang.
- Cái này chắc là tại Catherine hết đây! Cha tôi sẽ khẳng định như vậy
khi chiếc xe hơi bị hư hay máy rửa chén ngừng chạy.
Ngay từ hồi còn nhỏ, mấy chị em tôi đã quen việc mách tội của nhau.
Chúng tôi đã dành hẳn một chổ cho việc đổ lỗi tại bàn ăn.
THIẾU ĐỨC HIẾU SINH GIA ĐÌNH TÌM LỖI NGƯỜI Ý HÀNH, KHẨU HÀNH.
3. Nhưng gia đình họ
White này thì không như vậy. Họ chẳng quan tâm đến việc ai phạm sai lầm
gì. Họ lướt qua những lỗi lầm của nhau và vẫn vui vẻ tiếp tục sống. Vẻ
đẹp đáng quý ấy đã thấm vào trong tôi vào cái mùa hè mà Jane chia tay
cuộc sống.
ĐỨC TỪ, BI, HỶ, XẢ Ý HÀNH.
4. Gia đình White có
sáu người con: 3 trai và 3 gái. Một người con trai đã chết yểu từ bé, có
lẽ chính vì thế mà năm anh em còn lại rất gần gủi nhau.
ĐỨC ĐOÀN KẾT Ý HÀNH.
5. Đó là một ngày tháng
7, mấy chị em của Jane và tôi quyết định lái xe lên New York chơi. Từ
Florida, nơi họ ở, đến New York khá xa. Lúc ấy Amy, con gái út trong
nhà, mới tròn 16. Cô bé mới lấy được bằng lái nên rất hãnh diện và hào
hứng khi được lái xe trên đường đi. Amy vui vẻ khoe tấm bằng của mình
với mọi người nó gặp.
THIẾU ĐỨC KHÔNG KHOE KHOANG KHẨU HÀNH, THÂN HÀNH.
6. Ban đầu chị Sarah và Jane thay nhau xem chừng Amy lái, nhưng đến những quảng đường vắng vẻ, họ đã để Amy tự lái một mình.
ĐỨC HIẾU SINH CẨN THẬN GIAO THÔNG Ý HÀNH, THÂN HÀNH.
7. Chúng tôi dừng lại
ăn trưa. Sau đó, Amy tiếp tục cầm lái. Đến một giao lộ khi đèn đỏ bật
lên, chẳng biết do bối rối hay lơ đễnh không trông thấy, Amy vẫn tiếp
tục chạy qua. Một chiếc xe tải đã đâm sầm vào xe chúng tôi.
Jane chết ngay tức khắc.
THIẾU ĐỨC CẨN THẬN GIAO THÔNG Ý HÀNH, THÂN HÀNH.
8. Tôi chỉ bị xây xát
nhẹ. Và điều khó khăn nhất mà tôi phải làm lúc ấy là gọi về nhà Jane để
báo tin dữ. Mất một người bạn tôi đã thấy đau đớn lắm rồi, với bố mẹ
Jane, chẳng biết họ sẽ khó khăn đến dường nào.
NHÂN QUẢ NGHIỆP BÁO ĐỨC SỢ HÃI VÀ LO LẮNG Ý HÀNH.
9. Khi hai ông bà đến
bệnh viện, thấy ba chúng tôi nằm chung phòng họ đã ôm chúng tôi mà khóc,
vừa đau đớn vừa mừng. Mừng vì Sarah và Amy còn sống. Sarah bị thương ở
đầu còn Amy thì bị gãy chân. Họ lau nước mặt cho hai cô con gái và còn
chọc Amy vài câu khi trông cô bé tập mang cây nạng.
ĐỨC HIẾU SINH BUÔNG XẢ Ý HÀNH, THÂN HÀNH.
10. Họ chỉ nói đi nói lại với hai cô con gái và đặc biệt với Amy đơn giản rằng: “Các con còn sống là ba mẹ mừng rồi!”
ĐỨC HIẾU SINH ÁI NGỮ KHẨU HÀNH.
11. Tôi thật ngạc nhiên. Chẳng một lời trách móc hay buộc tội nào!
ĐỨC THA THỨ BUÔNG XẢ KHẨU HÀNH.
12. Sau này, có một lần tôi
hỏi mẹ Jane tại sao họ không bao giờ đả động gì đến việc Amy lái xe
vượt đèn đỏ, bà ngậm ngùi trả lời rằng:
- Jane đã đi rồi, bác nhớ nó vô cùng. Có nói gì cũng chẳng mang nó về lại được.
ĐỨC CHÁNH NIỆM TỈNH GIÁC THẤY CÁC PHÁP VÔ THƯỜNG KHẨU HÀNH.
13. Còn Amy có cả một quảng
đời phía trước. Làm sao nó sống vui vẻ và hạnh phúc được khi nó cứ mang
nặng cảm giác tội lỗi là chính nó đã gây ra cái chết cho chị mình?
ĐỨC QUÁN VÔ LẬU KHẨU HÀNH.
14. Bà nói đúng. Giờ đây,
Amy đã tốt nghiệp đại học và đã lập gia đình. Amy làm giáo viên cho một
trường khuyết tật và hiện đang là mẹ của hai cô con gái nhỏ, đứa con đầu
lòng cũng mang tên Jane.
ĐỨC HƯỞNG PHƯỚC BÁU NHÂN QUẢ HÀNH THIỆN
15. Tôi đã học được bài học
từ gia đình Jane rằng việc đỗ lỗi cho ai vì bất cứ chuyện gì là không
quan trọng. Đôi khi, nó chẳng có tác dụng gì.
ĐỨC THƯƠNG YÊU BUÔNG XẢ THA THỨ LỖI Ý HÀNH.
Trên đường xuống Hội An,
qua quán giải khát của anh Hứa Văn Thức, anh ra đón xe tôi, kéo tôi vào
quán. Lâu mới gặp, anh kể nhiều chuyện trong xóm trong thôn. Ngồi bên
tách cà phê, nghe anh kể chuyện người bị nạn trong đợt lũ năm ngoái,
chuyện tìm xác anh thuế vụ Điện Bàn, chuyện mai táng người ăn xin,
chuyện góp tiền đi nuôi người bệnh neo đơn ở bệnh viện Hội An, chuyện
nhà cháy trong đêm 30 Tết… Nghe anh kể, tôi ngạc nhiên quá! Một thôn
trên 100 hộ dân, mưu sinh sống bằng nghề gạch và bắt cá sông Cẩm Hà, còn
nghèo lắm, thế mà trong năm 1996 đã có hơn sáu lần quyên góp giúp người
bất hạnh, mà đa số là người từ phương xa gặp nạn…
Bỗng tôi thấy một gói nilông nhỏ rơi xuống đường từ một chiếc Minsk,
ngồi sau là một phụ nữ và chồng rổ. Một chiếc xe tải vượt qua, những tờ
giấy bạc bay tung lên, rơi tung toé trên mặt đường. Từ nhà ông Châu,
hằng chục cháu nhỏ ào ra nhặt tiền. Tôi định đứng lên băng qua đường cản
chúng lại, nhưng anh Thức kéo tay tôi lại và nói : Yên chí, để xem.
Tôi lấy làm lạ vì các em nhặt tiền xong lại không chạy đi, mà bình thản
đếm tiền trên tay, đưa ra trước mặt các bạn như khoe nhặt được ngần này…
Lúc đó, anh Thức mới kéo tôi sang, và cùng lúc chiếc xe Minsk quay trở
lại với gương mặt thất thần của người phụ nữ bán cá. Bọn trẻ chủ động ra
hiệu, và lần lượt chúng đặt tiền vào tay chị. Chị nhìn tiền và bọn trẻ
như không tin là sự thật.
Tôi hỏi tên, các em nhìn tôi rồi nhìn anh Thức, và chúng hiểu ra. Một
đứa lớn chừng 14 tuổi nói : “Mười hai đứa chú ghi sao hết, thôi chú cứ
ghi là bọn trẻ thôn 5B Cẩm Hà”. Tôi không đồng ý, cháu tiếp : “Thì bọn
trẻ xóm cống vậy”. Tôi chợt nhìn xuống nơi mình đang đứng và nhận ra
chiếc cống chìm chảy qua một bụi tre xum xuê nằm sát mép đường. Lúc này,
nhiều người lớn gần đó đi đến và góp chuyện : “Anh định ghi lại như vậy
là đúng, bọn trẻ ở đây ngoan lắm!” Một đứa khác đến bên tôi và nói :
“Chú viết về bác Thức đi, bác tốt lắm!” Tôi nhìn anh, anh cười xuề xoà
rồi nói : “Bay đi theo bác”. Lúc này nhóm trẻ chia thành hai tốp, tốp
nhỏ ngoan ngoan đi theo anh, tốp lớn do dự, rồi một cháu lại gần tôi nói
nhỏ : “Bác ấy định thưởng tụi cháu đấy, 12 ly chè chứ ít đâu, mất của
bác ấy hơn 10.000 đồng, tụi cháu không nỡ”. Một cháu khác tiếp : “Nhà
bác ấy nghèo, thường qua nhà cháu mượng gạo khi chưa nhận lương hưu”.
Rồi chúng gọi bọn nhỏ lại. Cuối cùng, chỉ còn anh và tôi quay lại quán.
Lúc này tôi mới trách anh : “Chuyện người thì nói, chuyện mình thì giấu,
tại sao?”. Hỏi vậy thôi, chứ tôi quí anh lắm. Cuối cùng anh kể : “Tết
năm ngoái, có hai vợ chồng người Duy Xuyên đưa con đi bệnh viện Hội An,
qua đây đánh rơi một bọc vải, mình lao ra gọi nhưng không kịp, đem vào
nhà thôn trưởng là anh Như, hai người mở ra thấy hai bộ đồ con nít, một
phích nước và 265.000 đồng. Tôi giao cho anh Như đi thông báo, ra ngõ
lại gặp ngay vợ chồng nọ quay lại”. Anh kết luận : “Chuyện có thế, to
tát gì mà kể với viết”.
Chuyện nhỏ thật, nhưng tấm lòng anh Thức, của các cháu và bà con trong
thôn lớn lắm, lớn đến mức nào thì cũng chỉ cảm nhận mà thô, lòng nhân ái
làm sao đo đếm được! Ai tính được cử chỉ từ chối của lũ trẻ khi anh
Thức thưởng ? Không tính được, nhưng ai cũng có thể thấy được sự cao
thượng trong những tâm hồn bình dị ấy.
BÀI LÀM
I. Đại ý này nói về đức ly tham của 12 cháu bé xóm Cống
II. Bài này chia làm 11 đoạn.
III. Bài này có 11 đức.
1. Trên đường xuống Hội An, qua quán giải khát của anh Hứa Văn Thức, anh
ra đón xe tôi, kéo tôi vào quán. Lâu mới gặp, anh kể nhiều chuyện trong
xóm trong thôn. Ngồi bên tách cà phê, nghe anh kể chuyện người bị nạn
trong đợt lũ năm ngoái, chuyện tìm xác anh thuế vụ Điện Bàn, chuyện mai
táng người ăn xin, chuyện góp tiền đi nuôi người bệnh neo đơn ở bệnh
viện Hội An, chuyện nhà cháy trong đêm 30 Tết… Câu này dạy đạo đức gì?
ĐỨC HIẾU SINH BỐ THÍ CÔNG SỨC, TIỀN CỦA, CƠM GẠO, ÁO MẶC VÀ THỰC PHẨM.
2. Nghe anh kể, tôi ngạc nhiên quá! Một thôn trên 100 hộ dân, mưu sinh
sống bằng nghề gạch và bắt cá sông Cẩm Hà, còn nghèo lắm, thế mà trong
năm 1996 đã có hơn sáu lần quyên góp giúp người bất hạnh, mà đa số là
người từ phương xa gặp nạn… Câu này dạy đạo đức gì?
ĐỨC ĐOÀN KẾT QUYÊN GÓP TỪ THIỆN.
3. Bỗng tôi thấy một gói nilông nhỏ rơi xuống đường từ một chiếc Minsk,
ngồi sau là một phụ nữ và chồng rổ. Một chiếc xe tải vượt qua, những tờ
giấy bạc bay tung lên, rơi tung toé trên mặt đường. Từ nhà ông Châu,
hằng chục cháu nhỏ ào ra nhặt tiền. Câu này dạy đạo đức gì?
ĐỨC THI ÂN THÂN HÀNH.
4. Tôi định đứng lên băng qua đường cản chúng lại. Câu này dạy đạo đức gì?
THIẾU ĐỨC TIN TƯỞNG THÂN HÀNH.
5. Nhưng anh Thức kéo tay tôi lại và nói : Yên chí, để xem. Câu này dạy đạo đức gì?
ĐỨC TỰ TIN THÂN HÀNH, KHẨU HÀNH.
6. Tôi lấy làm lạ vì các em nhặt tiền xong lại không chạy đi, mà bình
thản đếm tiền trên tay, đưa ra trước mặt các bạn như khoe nhặt được ngần
này… Lúc đó, anh Thức mới kéo tôi sang, và cùng lúc chiếc xe Minsk quay
trở lại với gương mặt thất thần của người phụ nữ bán cá. Bọn trẻ chủ
động ra hiệu, và lần lượt chúng đặt tiền vào tay chị. Chị nhìn tiền và
bọn trẻ như không tin là sự thật. Câu này dạy đạo đức gì?
ĐỨC LY THAM KHÔNG LẤY CỦA RƠI THÂN HÀNH.
7. Tôi hỏi tên, các em nhìn tôi rồi nhìn anh Thức, và chúng hiểu ra. Một
đứa lớn chừng 14 tuổi nói : “Mười hai đứa chú ghi sao hết, thôi chú cứ
ghi là bọn trẻ thôn 5B Cẩm Hà”. Tôi không đồng ý, cháu tiếp : “Thì bọn
trẻ xóm cống vậy”. Câu này dạy đạo đức gì?
ĐỨC KHÔNG THAM DANH KHẨU HÀNH.
8. Tôi chợt nhìn xuống nơi mình đang đứng và nhận ra chiếc cống chìm
chảy qua một bụi tre xum xuê nằm sát mép đường. Lúc này, nhiều người lớn
gần đó đi đến và góp chuyện : “Anh định ghi lại như vậy là đúng, bọn
trẻ ở đây ngoan lắm!” Một đứa khác đến bên tôi và nói : “Chú viết về bác
Thức đi, bác tốt lắm!” Câu này dạy đạo đức gì?
ĐỨC THÀNH THẬT TỪ CHỐI DANH KHẨU HÀNH.
9. Tôi nhìn anh, anh cười xuề xoà rồi nói : “Bay đi theo bác”. Lúc này
nhóm trẻ chia thành hai tốp, tốp nhỏ ngoan ngoan đi theo anh, tốp lớn do
dự, rồi một cháu lại gần tôi nói nhỏ : “Bác ấy định thưởng tụi cháu
đấy, 12 ly chè chứ ít đâu, mất của bác ấy hơn 10.000 đồng, tụi cháu
không nỡ”. Một cháu khác tiếp : “Nhà bác ấy nghèo, thường qua nhà cháu
mượng gạo khi chưa nhận lương hưu”. Rồi chúng gọi bọn nhỏ lại. Câu này
dạy đạo đức gì?
ĐỨC TỪ CHỐI NHẬN QUÀ KHẨU HÀNH.
10. Cuối cùng, chỉ còn anh và tôi quay lại quán. Lúc này tôi mới trách
anh : “Chuyện người thì nói, chuyện mình thì giấu, tại sao?”. Hỏi vậy
thôi, chứ tôi quí anh lắm. Cuối cùng anh kể : “Tết năm ngoái, có hai vợ
chồng người Duy Xuyên đưa con đi bệnh viện Hội An, qua đây đánh rơi một
bọc vải, mình lao ra gọi nhưng không kịp, đem vào nhà thôn trưởng là anh
Như, hai người mở ra thấy hai bộ đồ con nít, một phích nước và 265.000
đồng. Tôi giao cho anh Như đi thông báo, ra ngõ lại gặp ngay vợ chồng nọ
quay lại”. Anh kết luận : “Chuyện có thế, to tát gì mà kể với viết”.
Câu này dạy đạo đức gì?
ĐỨC LY THAM THÂN HÀNH KHẨU HÀNH.
11. Chuyện nhỏ thật, nhưng tấm lòng anh Thức, của các cháu và bà con
trong thôn lớn lắm, lớn đến mức nào thì cũng chỉ cảm nhận mà thô, lòng
nhân ái làm sao đo đếm được! Ai tính được cử chỉ từ chối của lũ trẻ khi
anh Thức thưởng ? Không tính được, nhưng ai cũng có thể thấy được sự cao
thượng trong những tâm hồn bình dị ấy. Câu này dạy đạo đức gì?
ĐỨC GIẢN DỊ TRONG TÂM HỒN CAO THƯỢNG.
III Giải trình án: các con tự làm lấy đừng bỏ qua, bỏ qua là bỏ một dịp triển khai tri kiến rất uổng các con ạ!
