Friday, 5 January 2018

ĐỜI VÀ ĐẠO


(Trưởng lão Thích Thông Lạc, trích ĐVXP.1, TG. 2013, tr. 310-312)
Nguồn: Sách: Đường Về Xứ Phật - Tập 1

Hỏi: Kính thưa Thầy! Có phải đường đời và đường đạo là hai ngả cách ngăn không sao dung hòa được phải không thưa Thầy? Con thường nghe người ta nói: Khi một người thành công trên đường đời thì không thành công trên đường đạo. Có phải vậy không?
Ðáp: Lời nói này không đúng con ạ! Người ta đứng trên góc độ những tôn giáo mê tín mà nói thì đời và đạo là hai ngả, còn đứng trên góc độ những tôn giáo đạo đức, không mê tín thì đời và đạo là một ngả.
Tại sao vậy? Bởi tôn giáo mê tín là tôn giáo lừa đảo mọi người nên đời đạo cách xa như hai ngả đường, còn tôn giáo không mê tín là tôn giáo đạo đức, tôn giáo đạo đức là đời sống của con người, nên đời và đạo không hai. Nếu đời sống con người không đạo đức là đời sống của loài thú vật, đời sống đau khổ, đời sống u tối như bóng đêm. Còn đời sống có đạo đức là đời sống tôn giáo như đạo Phật Nguyên Thủy, đạo Ông Bà, đạo Nho Giáo. Cho nên, tôn giáo nào không chứng minh được rõ ràng mục đích, thường không cụ thể, không thực tế, mơ hồ, ảo tưởng là tôn giáo mê tín, còn tôn giáo nào chứng minh được rõ ràng mục đích cụ thể, không mơ hồ, ảo tưởng thì tôn giáo đó là tôn giáo đạo đức của con người. Vì thế, đạo đức của con người thì làm sao gọi là đời và đạo hai ngả? Nếu đời sống không có đạo đức là đời sống của loài thú vật. Có đúng như vậy không các con? Còn đời sống có đạo đức là đời sống có tôn giáo, chứ không phải theo tôn giáo mới gọi là có tôn giáo. Các con có hiểu ý này không?

Thành công trên đường đời mà không thành công trên đường đạo là thành công trên đường ác. Thành công trên đường đời mà thành công trên đường đạo là thành công trên đường thiện, cho nên đời có đạo là đời thêm tươi, thêm hạnh phúc cho mình và cho muôn người, muôn vật; còn đạo không đời là không phải đạo... Ví dụ: Một người giàu có mà không đạo đức là người bóc lột mồ hôi công sức của những người khác. Ðây là thành công trên đường đời mà không thành công trên đường đạo. Cho nên, đời thì phải có đạo mà đạo thì phải có đời, đời mà không có đạo là đời sống của loài thú vật như trên đã nói, còn đạo mà không có đời thì làm đạo cho ai. Ðến đây các con đã hiểu đời như thế nào là đời đúng, hiểu đời như thế nào là đời sai. Và đạo như thế nào là đạo đúng, đạo như thế nào là đạo sai.

Saturday, 29 August 2015

ĐẠO ĐỨC NGHỀ PHÓNG VIÊN, NHÀ BÁO


  • Bài viết này được đúc kết lại từ bộ phim Hàn Quốc “Cô bé người gỗ Pinocchio”

Đạo đức phóng viên (nhà báo) rất quan trọng. Lời nói và bài viết của họ như con dao hai lưỡi, có thể đem đến lợi ích cho người, nhưng cũng có thể hại mình, hại người và ảnh hưởng đến đài truyền hình, tòa báo. Vậy như thế nào là một phóng viên (nhà báo) chân chính thật thụ ?Người phóng viên (nhà báo) chân chính thật thụ là người:

  • Phải chứng minh được những điều mình nói. Không đi chứng thực những điều nghe xung quanh, đó không phải là tin tức mà là rác lá cải.
  • Đó là một phóng viên phải biết bảo vệ và phục vụ nhân dân, quần chúng. Tin tức là để phục vụ lợi ích cho nhân dân.
  • Cần có tinh thần của một phóng viên thật thụ đến lúc chết. Không vì lý do gì mà thay đổi, dao động hoặc bị mua chuộc.
  • Luôn hỏi, nói và viết những gì mà người dân và toàn thế giới muốn nghe và sẽ quan tâm.
  • Sự thật dù là tốt hay xấu, họ chỉ muốn cả thế giới biết đúng như vậy thôi.

Người phóng viên (nhà báo) không nên:

  • Tường thuật những việc không chắc chắn, chưa xác minh mà chỉ là giả dụ.
  • Nói sai sự thật hoặc những điều chỉ nghe mà chưa được xác minh.
  • Không phỏng đoán, nghi ngờ không chứng cớ, không bằng chứng cụ thể.
  • Đưa tin sai sự thật là tự hủy hoại mình, hại dân, phá hoại gia đình người khác, phá hoại đài truyền hình hoặc tòa báo.
  • Hỏi những câu hỏi thâm độc, chăm chọc, phê phán, đã kích, cay nghiệt,...
  • Bóp méo, phóng đại thông tin, vu khống, chuyển hướng sự thật sang đổ lỗi cho người khác để họ gánh tội dùm người khác.
  • Bị ám ảnh quá nhiều đến việc trả thù riêng hoặc chỉ lo tìm cách đổ lỗi cho người khác khiến cho mình chỉ muốn thấy những điều mình muốn thấy, cứ đào bới điều tra như là mình biết rõ mọi việc và cuộc sống của người khác. Điều này sẽ dẫn đến mắc sai lầm liên tục hết lần này đến lần khác và càng lún sâu, trở thành một phóng viên thâm độc chỉ biết trả thù, hạ gục, hãm hại cuộc đời người khác. Tư tưởng chủ quan, bị giam hãm,... không chịu thoát ra. Do vậy tìm cách trả thù hay đem lòng oán giận sẽ không giải quyết được gì.
  • Hỏi những câu hỏi đương nhiên.
Tuy nhiên vẫn phải chú ý:

  • Phóng sự đưa đến những kết quả ảnh hưởng đến đời tư của người khác thì coi chừng bị gây thù, chuốc oán, oán ghét, coi chừng bị cảnh báo, trả thù,... do vậy phải biết khéo léo và cẩn thận.
  • Dù là nói lên sự thật, nhưng phải nhận thức rõ mức độ nguy hiểm của nó. Không phải khi nói lên sự thật là luôn luôn đúng. Không khéo vẫn có thể dẫn đến những bi thương không lường trước được, khiến cho nạn nhân cửa mất nhà tan, gia đình ly tán. Do vậy, người phóng viên phải biết nhận thức được giá trị lời nói của mình và mức độ nguy hiểm của lời nói.
  • Bất kể bạn đang tìm cách che dấu một điều gì đó, trước sau gì bằng cách nào đó chúng sẽ được phát hiện một cách ngẫu nhiên. Sự dối trá làm cho con người phiền não, hối hận và đau khổ. Do vậy hãy sống thành thật.
  • Hạnh phúc có được do lừa dối, nói không đúng sự thật sẽ luôn có kết thúc nhanh.
  • Hãy luôn đối mặt bằng sự thật.
    Khi một phóng viên nói không đúng sự thật thì chính họ sẽ phải tự trả lời những câu hỏi sau:
  • Tại sao người ta không tin mình khi mình đang nói sự thật. Vì tôi là kẻ dối trá.
  • Tại sao chính mình lại không tin bản thân mình ? Vì mình đã nói dối quá nhiều.
  • Mình có tin chắc mình là một phóng viên thật sự không? Không



Friday, 7 August 2015

THAY ĐỔI NGUYÊN NHÂN SINH RA NHÂN QUẢ


Nhân quả rất công bằng, nếu không có nhân tất không có quả, có quả tức đã gieo nhân. Muốn không có quả thì hãy thay đổi nhân. Thường trong cuộc sống chúng ta chỉ lo thay đổi quả bằng ngọn mà thôi, chứ không thay đổi gốc. VD: Có bệnh, bác sĩ cho uống thuốc để hết bệnh đó là trị bệnh bằng ngọn, không trị gốc. Đó là cách trị tạm thời.
 

1/ Nếu chúng ta nhìn mọi việc dưới con mắt nhân quả thì chúng ta sẽ thấy rõ tại sao nước VN lại có nhiều tham ô, tham nhũng. Đó là quả của tất cả công dân Việt Nam. Nếu mỗi người chúng ta không gieo nhân tham lam thì làm sao gặp được quả có những vị quan tham ô, tham nhũng như vậy. Muốn thay đổi quả chúng ta phải thay đổi nguyên nhân sinh ra quả chứ không thể thay đổi quả được. Thay đổi quả chỉ là tạm thời, hết quả này thì quả khác sẽ có. Bắt được người tham nhũng này sẽ lòi ra nhiều tên tham nhũng khác. Chính tất cả công dân VN phải thay đổi chính mình, từ bỏ tâm tham, gian lận, dối gạt, hơn thua, hối lộ, ...

2/ Khắp nơi trên thế giới đều có thiên tai, sóng thần, lũ lụt, bão to gió lớn, động đất, núi lửa, cháy rừng, dịch bệnh,...Đó là quả. Khoa học ngày càng tiến bộ, họ tìm đủ mọi cách để đối phó, ngăn chặn thiên tai,...Nhưng những gì họ làm chỉ là muốn xử lý cái quả đó, cái ngọn đó thôi, chứ họ không truy tìm nguyên nhân có thiên tai, dịch bệnh,.... Do vậy dù cho họ có tiến bộ, văn minh đến đâu cũng không bao giờ tiêu diệt được những thiên tai đó. Thiên tai sẽ xảy ra hết chổ này đến chổ khác, hết năm này đến năm khác. Hết bệnh này đến bệnh khác sẽ luôn xuất hiện. Muốn thay đổi nhân quả thiên nhiên thì phải thay đổi nguyên nhân tạo ra nó. Trong thiên nhiên lấy sự sống làm cốt lõi, ai tiêu diệt sự sống tất sẽ phải hứng chịu tai nạn xảy đến với sự sống, mạng sống của mình. Con người chính là thủ phạm đó, hằng ngày có hằng triệu các loài động vật bị con người giết  và ăn thịt. Do vậy con người phải trả giá chính bằng những tai nạn, thiên tai, bệnh tật nguy hiểm xảy đến hoặc đe dọa mạng sống của chính họ và những người xung quanh.

3/ Nếu chúng ta không gieo nhân tôn thờ những thần thánh, tạc tượng đúc chuông, mê tín thì làm sao chúng ta gặp phải những người sẵn sàng bỏ trăm ngàn tỷ đồng VN ra đúc tượng ông này bà nọ ? Trách ai đây.

Chúng ta phải thay đổi nhân quả bằng cách nào. Phải thay đổi bằng nền giáo dục đạo đức, nước VN cần có một nền giáo dục lấy đạo đức làm căn bản, làm cốt lõi đào tạo những con người không còn tham lam, xem thường tham lam, quý trọng sự sống của muôn loài...giống như nền giáo dục của Nhật Bản, Úc, Singapore... Chúng ta thấy rõ những vị lãnh tụ Nhật Bản ít ai tham nhũng, họ sẵn sàng xin lỗi, từ chức khi làm sai, họ gánh trách nhiệm, họ làm lãnh đạo vì nước Nhật, vì dân chứ không phải vì bản thân, vì danh vì lợi.

Một đất nước không có nền giáo dục lấy đạo đức làm cốt lõi thì mọi người dân sẽ không biết quý trọng sự sống, vẫn còn tham danh lợi, vì danh lợi sẵn sàng hy sinh mình, người khác và các loài vật khác, mất hết nhân tính, bất chấp tất cả để đạt được mục đích mà không bao giờ nghĩ đến người khác, loài vật khác. Thực tế ở VN dù là cảnh sát, công an, tòa án, quan nhỏ, quan to đều không ai không tham nhũng, nhận hối lộ,... Do vậy, dù có lập ra được ban chống tham nhũng thì cũng vô ích, bởi vì trước sau gì những người chống tham ô, tham nhũng cũng bị lôi kéo tiếp tay cho bọn họ.

Chỉ khi đất nước có được một nền giáo dục đạo đức biết sống trung thực, ly tham, xem thường danh lợi, thì mới mong có những thế hệ trẻ tài đức trong sạch trọn vẹn. Họ sẽ trở thành những vị quan công chức tốt, công an, cảnh sát, những đội chống tham nhũng gương mẫu, sống và làm việc phục vụ dân, vì dân, vì đất nước.

Người có trí tuệ là người có đạo đức, người có đạo đức là người có trí tuệ. Trí tuệ ở đây là biết rõ sống đúng đạo đức sẽ không còn làm khổ mình, khổ người và khổ các loài vật nữa. Người không có trí tuệ chỉ làm theo dục vọng, lòng ham muốn của mình bất chấp nguy hiểm, tai hại ảnh hưởng đến mình, đến người hay các loài vật khác. Người có trí sẽ suy tư kỹ trước mọi lời nói, suy nghĩ và việc làm có đem đến đau khổ hay hạnh phúc cho chính mình, mọi người và các loài vật khác.

Thay vì trách người, hãy nhìn lại mình trước, thay đổi mình sẽ thay đổi tất cả. Nhân quả luôn có tương ưng, từ trường của người thiện sẽ tương ưng với người thiện, điều lành, từ trường của người ác sẽ tương ưng với người ác và sự kiện ác.

Friday, 17 July 2015

HÃY ĂN CHAY


Mời các bạn xem video clip: "Cô bé nhỏ làm tan chảy những trái tim"

Những tâm hồn trong trắng của các em bé luôn sáng suốt hơn người lớn chúng ta nhiều trước vấn đề bình đẳng sự sống.

Hãy ăn chay, ăn chay là để trau dồi và rèn luyện tâm từ bi, biết yêu thương và quý trọng sự sống, sinh mệnh của các loài vật khác. Ăn chay vì không muốn thấy sự đau khổ chết chóc của các loài vật khác trước mắt hoặc trong bát cơm của mình. Đó là ăn chay trên ăn chay.

Ăn chay không phải vì sức khỏe, vì sắc đẹp, vì mong muốn hay ước nguyện điều gì cho mình hay cho người hoặc vì những quy định của tôn giáo phải ăn chay vào ngày này, tháng này. Chúng ta ăn chay vì sự quý trọng bình đẳng sự sống của tất cả sinh vật được sinh ra trong thế gian này. Tất cả sinh vật đều có quyền sống bình đẳng như nhau, có quyền được đối xử như nhau, có quyền được tồn tại như nhau. Không ai có quyền cướp sự sống của loài vật khác.

Mẹ tôi là người theo đạo thiên chúa. Bà thường nói con vật được Đức Chúa Trời tạo ra để cho loài người ăn. Tôi suy nghĩ, nếu Chúa Trời tạo ra các loài động vật thì các loài động vật không khác gì con Ngài, vậy Ngài phải thương yêu chúng như thương yêu con người vậy, lẽ nào khi thấy loài người ăn con mình mà mình không buồn sao. Chính con người như tôi đây còn có lòng yêu thương đối với các loài động vật, khi thấy các loài động vật bị sát hại, bị ăn thịt còn thấy ghê rợn trước những hành động của con người, nói chi là Đức Chúa Trời có lòng yêu thương vĩ đại hơn tôi.

Nếu các loài vật do Đức Chúa Trời tạo ra cho con người ăn, vậy tại sao con người ăn vào lại bệnh, bệnh cao máu, tiểu đường,... lẽ nào lại khuyên con người ăn những thứ mang mầm bệnh vào cho mình sao? Đó không khác gì là cho ăn thuốc độc. Lẽ nào Đức Chúa Trời không có lòng yêu thương con người sao.

Không phải vậy đâu các bạn à. Nếu có tồn tại một Đức Chúa Trời thì Ngài không bao giờ dạy con người ăn các loài vật khác đâu. Chỉ có con người mới làm những chuyện đó mà thôi.

Sự sống rất quý giá, tất cả những loài vật cũng có tình, tình người, tình bạn, tình đồng loại như chúng ta, chúng cũng biết đau, biết, vui, biết buồn, biết nguy hiểm, biết can đảm cứu người, cứu đồng loại của chúng. Hãy ăn chay, trở thành một người ăn chay. Mỗi ngày chúng ta ăn chay là sẽ có ít đi vài sinh mạng bị giết, tức có vài sinh mạng được sống vì ta. Đó không phải là việc thiện nên làm sao. Hay phải gọi là đi làm từ thiện mới gọi là việc thiện.

HƯỞNG ỨNG PHONG TRÀO VỆ SINH LÀM SẠCH VIỆT NAM

Mỗi sáng quét sân là một thói quen vận động tốt làm sạch trước sân nhà mình, con hẻm khu phố mình ở, con đường mình và mọi người đi, bởi vì vệ sinh sạch bụi rác sẽ giúp cho bụi không bay vào nhà, vợ con không phải cực lau quét nhà, trẻ em không phải hít bụi khi chơi trước sân, người người không phải hít bụi khi đi hoặc chạy xe ngoài đường. một đất nước văn minh sạch ít bụi, không có rác.

Khi chúng ta không phải hít bụi, thì không bị các bệnh như ho, đàm, đau mắt,... Đây là những gì tôi học được từ người em rễ của mình. Mặc dù phải đi làm, đưa con đi học, em rễ tôi vẫn mỗi ngày dành thời gian hoặc sáng sớm hoặc sau khi đi làm về quét sân trước nhà.

Cảm giác lần đầu quét sân còn cảm thấy ngại ngùn, chỉ quét trước sân nhà mình, nhưng nghĩ lại mình đang làm lợi ích cho mình, cho gia đình, cho hàng xóm láng giềng, cho đất nước thì có gì đâu mà ngại, sau khi nghĩ như vậy thì có can đảm lên, tự tin hơn, cảm thấy rất vui khi chỉ với một việc nhỏ như vậy mà đã mang lợi ích cho bao nhiêu người và cho đất nước. Do vậy, từ từ trở thành tự nhiên, không còn e ngại, có khi thấy rác trước nhà hàng xóm cũng quét luôn.

Quét sân là một đức hạnh vệ sinh mang lợi ích đến cho mình, cho người, cho đất nước. Lợi ích lớn như vậy, xin các bạn hãy hưởng ứng phong trào vệ sinh làm sạch Việt Nam và share rộng đến tất cả bạn bè, người thân để chúng ta cùng đồng tâm, đồng lòng xây dựng một đất nước Việt Nam xanh tươi, sạch sẽ không khác gì những nước tiên tiến khác như Singapore, Nhật, Mỹ,... "Một cây làm chẳng nên no, ba cây chụm lại nên hòn núi cao"


Mời bạn đọc bài báo "Cô bé 5 tuổi quét rác trên đường phố"

Wednesday, 15 July 2015

ĐẶT TÌNH THƯƠNG VÀO TẤT CẢ


Cuộc sống càng tươi đẹp khi chúng ta biết đặt lòng yêu thương vào từng việc làm, lời nói và suy nghĩ.

- Người phụ nữ biết đặt tình yêu vào việc nấu nướng, bao giờ cũng cho ra những món ăn ngon.
- Một bác sĩ biết đặt tình yêu thương vào công việc và bệnh nhân như quan tâm, chăm sóc, thăm hỏi, khám nghiệm kỷ lưỡng sẽ giúp bệnh nhân hết bệnh nhanh hơn.
- Một vị kỷ sư đặt tình yêu thương vào công việc như quan sát kiểm tra, bảo trì cẩn thận, kỹ lưỡng từng chút, từng công đoạn, từng bộ phận, đúng thời gian thì máy móc sẽ bền, chạy đều tốt, ít bị hỏng vặt.
- Một vị thầy/cô giáo đặt lòng yêu thương vào việc giảng dạy thì sẽ biết yêu thương học trò, dạy trò đạo đức sống qua từng hành động thực tế cụ thể, làm gương sáng đạo đức cho trò, quan tâm đến trò, phương pháp dạy có tính sáng tạo giúp học trò hiểu bài nhanh, sâu, lâu, học không thấy chán, sẵn sàng dành thời gian ra khuyến khích động viên và dạy thêm cho trò mà không đòi hỏi bất kỳ một sự đáp trả nào.
- Một công dân đặt lòng yêu thương vào đất nước thì sẽ không vị phạm luật pháp, ý thức tự giác giữ gìn môi trường sống sạch, không xả rác, không để thải khí độc, chất độc ra môi trường,...
- Một vị quan biết đặt lòng yêu thương vào đất nước thì sẽ biết yêu thương dân, lo cho dân, lắng nghe dân, không nhận hối lộ, tham nhũng, mạnh tay diệt trừ những tệ nạn xấu như hối lộ, tham nhũng và độc tài trong những bộ phận của cơ quan nhà nước,...
- V.v....

Còn rất nhiều các bạn à, chỉ cần mỗi mỗi con người chúng ta ý thức biết đặt lòng yêu thương vào từng suy nghĩ, lời nói và việc làm hằng ngày thì chúng ta sẽ thấy rõ chính mình đem niềm vui và hạnh phúc đến cho chính mình, gia đình, xã hội và môi trường sống này.

Tuesday, 14 July 2015

SỰ THÀNH THẬT CỦA CHÚNG TA ĐẾN ĐÂU ?

Thành thật là một đức hạnh đạo đức cao đẹp, nhưng chúng ta rất dễ đánh mất qua những hành vi nhỏ trong cuộc sống hằng ngày. Ví dụ khi muốn bảo vệ hoặc che đậy cái tôi, cái sai, dục vọng, tham muốn của mình. Chúng ta hãy thử xem qua những câu hỏi dưới đây.

1. - Khi có người hỏi bạn có biết điều gì đó không ? Mặc dù bạn biết, có bao giờ bạn trả lời là "không biết" không ?
2. - Khi có người hỏi bạn có thấy điều gì đó không ? Mặc dù bạn thấy, có bao giờ bạn trả lời là "không thấy" không ?
3. - Khi có người hỏi bạn nghĩ như thế nào về một điều gì đó, câu trả lời có phải là A chứ không phải B? Bạn có trả lời là  “ừ đúng vậy” (dù bản thân không nghĩ thế )
4. - Khi có người hỏi bạn có làm hay nói điều gì đó không? Mặc dù bạn có làm, có nói bạn có trả lời "không làm" hay "không nói" hay không?
5. -Nếu có người hỏi bạn có bao giờ ăn vụng, trốn học, đi chơi, làm những nghề không trong sạch, đi thi copy bài, hối lộ, nhận hối lộ, tham nhũng, ăn chận, ăn xén, rút tỉa kho nguyên vật liệu,...bạn trả lời là không, nhưng thực sự là có làm không ?
6. - Khi bị cha mẹ hoặc người lớn hỏi tội, bạn sẽ trả lời như thế nào ? Bạn có trả lời “không chỉ có mình con” (dù bản thân đã làm),
7. - Khi cha mẹ hoặc người lớn hỏi bạn có làm việc gì đó không ? Bạn có trả lời: “không liên quan đến con” (dù có liên quan đến bản thân).
8. - Khi muốn con cháu ăn cơm hoặc nín khóc, bạn nói ăn, nín đi rồi cha mẹ, dì, cậu mua đồ chơi cho, khi chúng ăn hoặc nín xong, bạn không có mua cho chúng, có khi nào như vậy chưa?
9. - Bạn có hù dọa trẻ em bằng những danh từ, "vào đó có ma đó", hoặc "có ông kẹ đó" không?
10. - Khi con cái gây gỗ đánh nhau với bạn hàng xóm hoặc trong lớp, bạn có bao giờ chỉ bênh vực con mình mà đổ lỗi hết cho bạn chúng không?
11. - Khi bạn làm một điều gì đó xấu và được hỏi? Bạn có đổ lỗi cho người khác không? hoặc nói là "không có làm" không ?
12. - Khi bạn đi làm, bạn có dùng máy móc và dụng cụ văn phòng làm việc riêng không?
13. - Khi làm việc gì hay đi làm, bạn có đặt tình thương vào công việc hay không hay chỉ mong làm cho xong việc, mong hết giờ để nghỉ, để về ?
14. - Đi làm nhận tiền mặt, bạn có khai thuế không?
15. - Nhà cho thuê hoặc có thu nhập khác ngoài đi làm ra, bạn có khai thuế tiền cho thuê nhà hoặc các thu nhập khác không?
16. - Bạn có vì mục đích muốn có công ăn việc làm, nhận trợ cấp xã hội, bạn có khai gian thông tin không? VD: Khai ly hôn để nhận tiền nuôi con, khai bị thần kinh để nhận tiền bệnh,...
17. - Có khi nào bạn làm xong việc nói "chưa xong", khi chưa xong nói "xong" không?
18. - Khi đến những nhà vệ sinh công cộng bạn có trốn không trả tiền hay là tìm cách không trả?
19. - Khi đến rạp xem phim bạn có mua vé cho tất cả phim mình xem không hay là mua một vé rồi vào xem hết phim này đến phim khác.
20. - Khi đi chợ trời mua hàng, có bao giờ bạn không trả tiền vé vào cửa hay là tìm cách chui lổ chó, chui hàng rào vào không?
21. - Khi đến siêu thị, rạp hát, nơi cần xếp hàng, có khi nào bạn không xếp hàng theo thứ tự hay tìm cách chen ngang không?
22. - Khi mua hàng, chủ hàng trả tiền dư cho bạn, bạn có bỏ đi không trả lại không ?
23. - Khi có người muốn mượn tiền hoặc vật gì, bạn có nói "không có" không, mặc dù bạn có tiền hoặc vật đó để cho mượn?
24. - Khi bạn đến nhà người khác chơi, họ đang ăn cơm, họ mời bạn ăn chung, bạn có từ chối và nói rằng bạn ăn rồi, mặc dù bạn chưa ăn không ?
25. - Bạn không biết thần linh, ngọc hoàng thượng đế, đức chúa Trời, thánh thần, ma quỷ, Phật A di đà,... có hay không, vậy bạn có nói với người khác là bọn họ có tồn tại hay không?
26. - Có bao giờ bạn dùng giấy tờ giả, hóa đơn giả, bằng cấp giả hay không ?
27. - Có bao giờ bạn dùng tên giả, hình ảnh giả để lường gạt hay không ?
28. - Bạn có phóng đại sự việc nào đó bao giờ chưa?
29. - Bạn có bịa chuyện, phao tin đồn giả nói về một chuyện nào đó không có thật xảy ra chưa ?
30. - Bạn có bao giờ nói chuyện có nói không, chuyện không nói có, chuyện trắng nói đen, chuyện đen nói trắng chưa ?.
31. - V.v....


Đối với sự thành thật, còn rất nhiều điều. Tôi đã từng liệt kê chúng qua bài "Đức Thành Thật". Các bạn có thể xem thêm tại đây.